chesible میزبان اصفهان برنامه برگزاری

chesible: میزبان اصفهان برنامه برگزاری برنامه ریزی شورای عالی انقلاب فرهنگی حدادعادل برگزاری نشست نگاهی به شهر خلاق

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری انتقاد جدی قطب‌الدين صادقی از اوضاع آشفته توليد و اجرای نمايش

يك سال از تاسيس سالن نمايش «شانو» با مديريت قطب الدين صادقي گذشته هست. اين هنرمند (البته مشابه بسياري ديگر) در مدت اخير دشواري هاي زيادي مجبور شده است تا چراغ ا

انتقاد جدی قطب‌الدين صادقی از اوضاع آشفته توليد و اجرای نمايش

انتقاد جدی قطب الدين صادقی از اوضاع آشفته توليد و اجرای نمايش

عبارات مهم : تئاتر

يك سال از تاسيس سالن نمايش «شانو» با مديريت قطب الدين صادقي گذشته هست. اين هنرمند (البته مشابه بسياري ديگر) در مدت اخير دشواري هاي زيادي مجبور شده است تا چراغ اين مجموعه فرهنگي روشن بماند. ولي اينطور به نظر مي رسد كه حفظ حيات مجموعه اي هنري آن هم تئاتري به ويژه در شرايط امروز، كاري بس سخت هست. به ويژه اگر قصد نداشته باشيد به مناسبات و معادلات جاري توليد، حول محور صورت ها و تبليغات بازار پسند تن دهيد. بیانات صادقي راجع به تجربه يك سال گذشته و اوضاع فعلي تئاتر را در ادامه مي خوانيد.

يك سال از شروع به كار سالن تئاتر «شانو» مي گذرد. اين يك سال و مسائلي كه داشتيد چطور تجربه اي به همراه داشت؟
اگر مي دانستم تا اين حد مشكلات مالي و اداري جانبي دارد هرگز چنين كاري نمي كردم. از بيمه آتش سوزي گرفته تا بيمه كارمندان، دريافت وام و در عين حال دست و پنجه نرم كردن با تورم، همه اينها به سختي پيش رفت و در اين يك سال من تلاش كردم پروژه با شكست مواجه نشود. با وجود تمام مشكلات كه بعضا موجب شد براي اولين بار پايم به دادگاه باز شود با اين همه از اينكه توانستم پايگاهي به دست بياورم بسيار خوشحالم. به هر حال اينكه چراغي به چراغ هاي فرهنگ و هنر اين شهر و اين كشور اضافه شده است برايم خوشحال كننده است.

در اين وضعيت كه شهرداري برنامه اي براي حمايت از سالن هاي خصوصي تئاتر ندارد شما چه برنامه ريزي اي داريد؟
در گام اول از همه دوستاني كه كارشان ارزنده بود دعوت كردم نمايش هاي خود را در اين سالن روي صحنه ببرند. البته در مقاطعي پيش آمد كه نمايش هاي ضعيف را با وجود مشكلات مالي رد كردم و به بهاي خالي ماندن سالن، تن به كيفيت پايين ندادم. در مرحله بعد سعي كردم اين سالن فقط محلي براي اجرا نباشد بلكه به صورت يك آكادمي فعاليت كند. به طوري كه خروجي اول آموزش ها به زودي در قالب نمايش «باغ آلبالو» به وسیله هنرجويان آماده اجرا مي شود. خودم هم دو نمايش را آماده اجرا مي كنم و خيلي حس خوبي است كه اين كار بدون خواهش و تمنا از كارمندان دون پايه انجام مي شود.

حالا ديگر دغدغه اينكه جايي براي كار داشته باشم مطرح نيست. چهار سال است به مديران مي گويم بعد از نمايش «عزيز شنگال» حتي يك نمايش هم در تئاتر شهر كارگرداني نكرده ام. از قضا اين اتفاق در دوران حضور افرادي رخ داد كه به لحاظ مشي فكري و سياسي تا حدي به يكديگر نزديك بوديم. ولی حالا آسوده هستم و در گفت وگويي كه با شهرام كرمي داشتم قرار شد براي سالن اصلي تئاتر هم نمايش آماده كنم.

زماني كه سالن هاي خصوصي رو به افزايش بود عده اي اعتقاد داشتند اين افزايش كمي در نهايت به افزايش كيفي منجر خواهد شد. به نظر شما تئاتر در سال هاي اخير به سمت ارتقاي كيفي حركت كرده است؟
افزايش كمي لزوما به افزايش كيفي منجر نمي شود. گرچه جوانان بااستعداد بسيار زيادي فعال هستند ولي اين طور نيست كه فكر كنيم در پرتو كميت به كيفيت مي رسيم. اين به تعريف افراد از تئاتر بستگي دارد. مساله اي كه آزارم مي دهد باندبازي در تئاتر است چون به جاي افراد خبره، حالا يك عده دلال براي تئاتر تعيين تكليف مي كنند. شما دقت كنيد از شيوه تبليغات گرفته تا پوسترها، گزینش نمايشنامه ها و غيره ذره اي كيفيت هنري مطرح نيست، بلكه فقط روي حضور صورت ها مانور مي دهند كه پول بيشتري به جيب بزنند. اتفاقي كه موجب شده است تئاتر ما روز به روز گيشه اي تر و فقيرتر شود. به همين دليل تئاتر در اين شرايط به جاي آنكه در زمينه اعتلاي فرهنگ و هنر ايفاي نقش كند به سوي فراهم كردن اسباب تفنن و سرگرمي يك عده پولدار حركت كرده است.

اما اين قشر معتقدند بنا به نياز جامعه و مخاطب به سمت افزايش سرگرمي و تفنن در تئاتر پيش رفته اند. يعني نياز و تقاضا وجود داشته است.

من سال ها قبل در مقاله اي توضيح دادم كه مخاطبان تئاتر ما طيف گسترده اي از افراد مرتبط با دانشگاه، جوانان دانشجو تا افراد مسن اهل مطالعه را مشمول بر مي شود. افرادي كه با تئاتر مي انديشند، يعني تئاتر براي ارزش يك دستگاه فكري است كه به واسطه آن پرسش مطرح مي كنند و به پاسخ آن پرسش مي انديشند. با بحران هاي اقتصادي موجود دانشجويان از ميدان به در شده است و عده اي نوكيسه جاي آنها را گرفته اند. قشري كه اتفاقا به شدت كم فرهنگ و محافظه كار هستند و از چنين شرايطي سود مي برند. اينها از تماشاي تئاتر فقط سرگرمي جست وجو مي كنند نه طرح مساله. بيشتر رقص و آواز و حضور صورت ها براي ارزش جالب هست. در يك كلام فقط به آتراكسيون علاقه دارند. امروز اگر به بعضي اجراهاي تالار وحدت، تماشاخانه ايرانشهر و ديگر سالن ها دقت كنيد با تئاترهاي لاله زاري تفاوت نمي كند.

دقيقا اين آخرهای مثل بعضي تئاترهاي دهه ٤٠ پاي خواننده هاي زير میانگین بازاري هم به نمايش ها باز شده است است.

دقيقا بعد از كودتاي ٢٨ مرداد هم همين اتفاق افتاد و با نابودي هسته هاي روشنفكري تئاترها به سمت آتراكسيون و رقص و آواز حركت كردند. امروز در ايران كودتايي اتفاق نيفتاده ولي جامعه ما به سمت شكلي از بورژوايي شدن حركت كرده هست. جامعه پول پرستي كه همه چيز را حول محور پول شكل مي دهد و مي خواهد. البته تئاترهاي با كيفيت هم كم نداريم ولي وجه غالب نمايش ها به همين سو حركت كرده اند. بازیگران و صورت های معروف جوان ما نيز از اين وضع سرمشق مي گيرند و تئاترهايي به صحنه مي آورند كه حتي عنوان ايراني ندارد. شخصيت هاي گنگ و فضاي موهوم موجود در بعضي نمايش ها ناشي از همين رويكرد هست. تمام ريشه هاي بازشناسي جغرافيايي و جامعه شناختي كه منجر به خلق يك متن شده است است را به عمد پاك مي كنند تا وجه تفنني و سرگرم كننده كار برجسته شود.

يعني زماني يك نمايش براي شما قابل پذيرش است كه مساله داشته باشد؟
در دوران بحران ما نبايد از قدرت تئاتر و كيفيت انديشه ورز آن غافل شويم و تماشاگر را محروم كنيم. البته كه در يك وضعيت عادي به همه گونه نمايش نياز است ولي امروز تئاتر تفنني به وجه غالب بدل شده است كه با توجه به بحران هاي موجود در جامعه قابل پذيرش نيست. مديران سالن ها هم فقط به فكر كسب درآمد بيشتر هستند و ابدا به اينكه چه نمايشي در سالن آنها روي صحنه مي رود، توجه نمي كنند. چيزي كه از همه آزاردهنده تر به نظر مي رسد، رواج يك جور بي فرهنگي مدرن توام با شوخي هاي مبتذل در بعضي نمايش ها هست. تمام وجه فاخر، فرهنگي، انديشمند و متشخص تئاتر فراموش شده است هست. قبلا به عنوان نمونه در دهه ٤٠ اگر نمايشي روي صحنه مي رفت بعضا به چشم يك اتفاق ملي به آن نگاه مي شد. يعني تا اين حد در جريان فرهنگي و هنري تاثير داشت. الان در اين شلوغي شاهكار هم خلق كنيد به چشم نمي آيد.

بي هويتي سالن ها يكي از نكات مهمي است كه به چنين فضايي دامن مي زند. به نظر شما امكان بازگشت هويت سالن هايي مثل سنگلج و تئاترشهر وجود دارد؟
قطعا، ولي با عرض تاسف بايد بگويم همين يك سال اخير يكي دو نمونه از نمايش هاي سنگلج را ديدم و متوجه شدم آنجا نيز وضعيت تعريف چنداني ندارد. آنها هم براي آنكه تماشاگران نوكيسه را از دست ندهند به هر شكل و شيوه‎اي اجرا مي دهند. ما هيچ چاره اي نداريم جز اينكه بخشي از تئاتر را مورد حمايت قرار دهيم. شما به هر كشور اروپايي سفر كنيد با آنچه گفتم مواجه مي شويد. يعني تئاترهايي وجود دارد كه به آنها تئاتر «پوبليك» يا دولتي مي گويند. اينها از حمايت دولت برخوردار مي شوند. ما هم بايد چند سالن تئاتر داشته باشيم كه با حمايت كامل دولت فعاليت كند. الان پرسش من اين است: اگر يك فرد خارجي به ايران سفر كند و در دم از شما بپرسد: «كجا مي توانم بهترين تئاتر ايران را تماشا كنم؟» چه آدرسي به او مي دهيد؟ واقعيت اين است كه هيچ آدرسي وجود ندارد.

قاعدتا بايد بتوانيم آدرس سالن هاي معتبر دولتي مثل تئاترشهر را بدهيم ولي همانطور كه گفتيد فعلا ممكن نيست.

به نظرم سالن هاي دولتي نيازمند يك تعريف دوباره هستند. آنها اجازه ندارند باري به هر جهت حركت كنند و خودشان را به جريان هاي روز بسپارند. براي شما مثالي مي زنم. اروپا هم بعد از هر دو جنگ جهاني مشابه همين پرسشها را تجربه كرد، يعني به دليل شرايط جنگ يا فشارهاي اقتصادي، تئاترها به سوي سرگرمي و تفنن حركت كردند. در چنين شرايطي بود كه چهار كارگردان مطرح دست به دست يكديگر دادند و عليه اوضاع پيش آمده شوريدند. اينها با يكديگر هم پيمان شدند و به شدت از تئاتر هنري دفاع كردند.

همين چند نفر بودند كه اجازه ندادند تئاتر بورژوايي تمام ابعاد فرهنگي اجتماعي تئاتر فرانسه را ببلعد. ما امروز به چنين كارتلي نيازمنديم. افرادي كه خودشان را در قبال حفظ ارزش هاي فرهنگي و هنري تئاتر مسوول بدانند و در برابر رواج جريان هاي مادي گرايانه تئاتر ايستادگي كنند. متاسفانه امروز با مسابقه اي عجيب و غريب در زمينه فروش بيشتر مواجه هستيم و اين روند امكان فعاليت بازيگران اصيل تئاتر را گرفته هست. در برابر همه چيز به بازيگران سريال هاي تلويزيوني سپرده شده است تا اوقات بي استفاده خود را صرف تئاتر كنند. بازيگر اصيل تئاتر منزل نشين شده است تا بازيگر بي كيفيت سريال هاي میانگین تلويزيوني تمام وقت روي صحنه باشد.

چطور مي توان به اين وضعيت سامان داد؟
اينجا است كه اداره كل هنرهاي نمايشي بايد پيش قدم شود و حافظ منافع مردم و فرهنگ ملي باشد. تا وقتي دستگاه تصميم ساز دست روي دست بگذارد اين قشر نوكيسه كه بر اقتصاد، ورزش، سياست و بازار حاكم شده است هنر را هم نابود خواهد كرد.

نبايد از منزل تئاتر انتظار خاصي داشته باشيم؟ به ويژه اين آخرهای كه تغييراتي هم صورت گرفته و مدعي حركت رو به جلو هستند.
قطعا منزل تئاتر مي تواند موثر باشد ولي نمي دانم اين همه سروصدا براي انتخابات اخير منزل تئاتر به چه دليل بود. يك دفعه به سراغ جرياني رفته اند و مديري از بيرون آورده اند. من از آقاي گيل آبادي حمايت مي كنم ولي پرسش مي پرسم كه آیا پنج سال پيش به اين نتيجه نرسيدند كه ايشان را بياورند؟ آیا حالا؟ البته پاسخ را مي دانم ولي فعلا امكان بيانش وجود ندارد. بله مساله اينجا است كه در يك شرايط درست و عادي منزل تئاتر هم مي تواند به ارتقاي كيفيت سالن ها و نمايش ها كمك كند ولي فعلا درگيري هاي ديگري وجود دارد.

امروز با مسابقه اي عجيب و غريب در زمينه فروش بيشتر مواجه هستيم و اين روند امكان فعاليت بازيگران اصيل تئاتر را گرفته هست. در برابر همه چيز به بازيگران سريال هاي تلويزيوني سپرده شده است تا اوقات بي استفاده خود را صرف تئاتر كنند. بازيگر اصيل تئاتر منزل نشين شده است تا بازيگر بي كيفيت سريال هاي میانگین تلويزيوني تمام وقت روي صحنه باشد.

انتقاد جدی قطب‌الدين صادقی از اوضاع آشفته توليد و اجرای نمايش

روزنامه خراسان

واژه های کلیدی: تئاتر | نمايش | نمايشنامه | اخبار فرهنگی و هنری

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : topsblog